To BDS Greece, το Πολιτιστικό Δίκτυο για την Παλαιστίνη, και οι Αρχαιολόγοι Εναντίον του Απαρτχάιντ καλούν σήμερα το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών να ανακαλέσει την παραχώρηση του χώρου για το 32ο Ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρχαιολόγων (EAA), που ανοίγει στις 12.00 της Τετάρτης 26 Αυγούστου στη Φιλοσοφική Σχολή στο Ζωγράφου, εφόσον το Εκτελεστικό Συμβούλιο της Ένωσης δεν εφαρμόσει πρώτα την απόφαση των ίδιων των μελών της.
Το πρόγραμμα της Αθήνας περιλαμβάνει περισσότερες από σαράντα ανακοινώσεις συνδεδεμένες με οκτώ ισραηλινά ιδρύματα, μεταξύ των οποίων η κρατική Αρχαιολογική Υπηρεσία του Ισραήλ (IAA), καθώς και πανεπιστήμια με τεκμηριωμένο ανασκαφικό έργο στο Ηρώδειο, στο Σιλωάμ και σε όλη την κατεχόμενη Δυτική Όχθη.
Η EAA αποκλείει από το 2022 τα ρωσικά και λευκορωσικά ιδρύματα λόγω της καταστροφής της ουκρανικής πολιτιστικής κληρονομιάς, και το μέτρο ισχύει έως σήμερα. Σε εξ’ αποστάσεως ψηφοφορία, τα μέλη της EAA έδωσαν ευρεία πλειοψηφία υπέρ της εφαρμογής του ίδιου ακριβώς μέτρου στα ισραηλινά ιδρύματα και υπέρ ψηφίσματος για τη Γάζα. Το Εκτελεστικό Συμβούλιο απάντησε συστήνοντας ομάδα εργασίας χωρίς χρονοδιάγραμμα.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων αποσύρθηκε από τη Συμβουλευτική Επιτροπή του συνεδρίου στις 10 Φεβρουαρίου. Το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του φιλοξενούντος πανεπιστημίου, που συνδιοργανώνει τη συνάντηση, ζήτησε επισήμως από το Συμβούλιο να εφαρμόσει την ψηφοφορία των μελών και να επιβάλλει τις ακαδημαϊκές κυρώσεις με συνέπεια και χωρίς εξαιρέσεις.
Από τον Οκτώβριο του 2023 η UNESCO έχει επαληθεύσει ζημιές σε 164 χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς στη Γάζα. Στον Λίβανο, 73 μνημεία τελούν πλέον υπό ενισχυμένη προστασία βάσει του Δεύτερου Πρωτοκόλλου του 1999 της Σύμβασης της Χάγης· εγγεγραμμένοι χώροι, όπως το κάστρο της Chamaa, βλήθηκαν παρ’ όλα αυτά. Τον Μάιο η ισραηλινή κυβέρνηση ενέκρινε 250 εκατομμύρια σέκελ για την ανάπτυξη μνημείων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, την κοιλάδα του Ιορδάνη και την έρημο της Χεβρώνας, με επιπλέον 113 εκατομμύρια να αποδεσμεύονται στις αρχές Αυγούστου για τον έλεγχο άνω των εβδομήντα θέσεων. Η Εταιρεία Παλαιστινιακής Αρχαιολογίας απηύθυνε έκκληση σε διεθνείς αρχαιολογικούς φορείς και πανεπιστήμια να δράσουν.
Επίσης καλούμε το Υπουργείο Πολιτισμού και τον Δήμο Αθηναίων, που έδωσαν σε αυτό το συνέδριο τη στήριξη και το όνομά τους, να δηλώσουν δημόσια αν η στήριξη αυτή εκτείνεται σε ένα πρόγραμμα που η ελληνική αρχαιολογική κοινότητα έχει μποϊκοτάρει.
BDS Greece and Cultural Network for Palestine Greece today called on the National and Kapodistrian University of Athens to withdraw the venue of the 32nd Annual Meeting of the European Association of Archaeologists, opening at noon on Wednesday 26 August at the School of Philosophy in Zografou, unless the Association’s Executive Board first implements the decision of its own membership.
The Athens programme carries more than forty contributions affiliated to eight Israeli institutions, including the state Israel Antiquities Authority, and universities with documented excavation histories at Herodium, Silwan and across the occupied West Bank.
The EAA has excluded Russian and Belarusian institutions since 2022 over the destruction of Ukrainian heritage, and that measure remains in force. A remote vote of the EAA membership returned a broad majority for applying the identical standard to Israeli institutions and for a resolution on Gaza. The Executive Board responded by convening a working group and setting it no deadline.
The Association of Greek Archaeologists withdrew from the conference’s Advisory Committee on 10 February. The Department of History and Archaeology of the host university, which co-organises the meeting, has formally asked the Board to implement the members’ vote and to apply academic sanctions consistently.
Since October 2023 UNESCO has verified damage to 164 cultural heritage sites in Gaza. In Lebanon, 73 cultural properties now hold enhanced protection under the 1999 Second Protocol to the Hague Convention; listed sites including the citadel of Chamaa have been struck regardless. In May the Israeli government approved 250 million shekels for heritage development across the occupied West Bank, the Jordan Valley and the Hebron desert, with a further 113 million released in early August to take control of over seventy sites. The Society for Palestinian Archaeology has called on international archaeological institutions and universities to act.
We also call on the Hellenic Ministry of Culture and the City of Athens, which lent this conference their support and their name, to state publicly whether that support extends to a programme the Greek archaeological community has boycotted.
Κανένα Ουδέτερο Έδαφος
Κοινή ανακοίνωση BDS Greece, Πολιτιστικό Δίκτυο για την Παλαιστίνη, Αρχαιολόγοι Εναντίον του Απαρτχάιντ, για το 32ο Ετήσιο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρχαιολόγων
Αθήνα, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, 26–29 Αυγούστου 2026
Στις 12.00 της Τετάρτης 26 Αυγούστου ανοίγει στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Ζωγράφου, η μεγαλύτερη επαγγελματική συνάντηση αρχαιολόγων στην Ευρώπη, με σύνθημα Resonant Pasts — «Παρελθόντα που αντηχούν». Οι σύνεδροι καλούνται να βαδίσουν στα βήματα του Σωκράτη, του Αριστοτέλη και του Πλάτωνα, σε μια πόλη που το ίδιο το προωθητικό υλικό του συνεδρίου περιγράφει ως κοινωνικά υπεύθυνο προορισμό.
Ρωτάμε ποια παρελθόντα επιτρέπεται να αντηχήσουν. Ρωτάμε τι κονιορτοποιείται όσο το συνέδριο διεξάγεται, και ποιος κρατά το μικρόφωνο.
Το πρόγραμμα
Το πρόγραμμα της Αθήνας περιλαμβάνει περισσότερες από σαράντα ανακοινώσεις και συμμετοχές συνδεδεμένες με οκτώ ισραηλινά ιδρύματα: το Πανεπιστήμιο της Χάιφα, το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, το Πανεπιστήμιο Ben-Gurion της Νεγκέβ, το Πανεπιστήμιο Bar-Ilan, το Μουσείο του Ισραήλ, την Ακαδημία Τεχνών και Σχεδίου Bezalel και την Αρχαιολογική Υπηρεσία του Ισραήλ (IAA). Όλα εμπίπτουν στο πεδίο του παλαιστινιακού καλέσματος για ακαδημαϊκό και πολιτιστικό μποϊκοτάζ (PACBI).
Δεν πρόκειται για τυχαίες θεσμικές συνάφειες. Αρκετά από αυτά τα ιδρύματα έχουν διεξαγάγει, χρηματοδοτήσει ή δανείσει το όνομά τους σε ανασκαφές σε έδαφος που το Διεθνές Δικαστήριο, στη γνωμοδότησή του της 19ης Ιουλίου 2024, έκρινε ότι το Ισραήλ κατέχει παρανόμως, με υποχρέωση να τερματίσει την κατοχή το ταχύτερο δυνατόν. Το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο διατηρεί μακρά θεσμική παρουσία στο Ηρώδειο, στη Δυτική Όχθη. Το Ινστιτούτο Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου του Τελ Αβίβ καταγράφει στα τρέχοντα προγράμματά του την ανασκαφή στο Σιλωάμ (Silwan), μετονομασμένο σε «Πόλη του Δαβίδ», από κοινού με την IAA. Το Πανεπιστήμιο της Χάιφα υπογράφει την εκτεταμένη επιφανειακή έρευνα Manasseh Hill Country, που εκτείνεται στη Δυτική Όχθη και στην κοιλάδα του Ιορδάνη, και ανασκαφές σε θέσεις που παρουσιάζονται υπό το προσαρτησιακό τοπωνύμιο «Σαμάρεια». Και η Αρχαιολογική Υπηρεσία του Ισραήλ, κρατική υπηρεσία, της οποίας το έργο στη Σεβάστεια συνοδεύτηκε από ισραηλινές εντολές κατάσχεσης περίπου 1.800 στρεμμάτων ιδιωτικής παλαιστινιακής γης. Εδώ η αρχαιολογία λειτουργεί ως νομικό πρόσχημα απαλλοτρίωσης: ο χαρακτηρισμός μνημείου ως μηχανισμός περιορισμού της παλαιστινιακής δόμησης, κατάσχεσης περιουσίας και επέκτασης του εποικισμού.
Αυτό είναι πλέον ανοιχτή κρατική πολιτική, και είναι χρηματοδοτημένη. Στις 20 Μαΐου 2026 η ισραηλινή κυβέρνηση ενέκρινε σχέδιο 250 εκατομμυρίων σέκελ για την «ανάδειξη και ανάπτυξη» μνημείων και αρχαιολογικών χώρων στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, την κοιλάδα του Ιορδάνη και την έρημο της Χεβρώνας — ανακοινωμένο από κοινού από το Γραφείο του Πρωθυπουργού και τα υπουργεία Οικονομικών, Τουρισμού, Κληρονομιάς και Εθνικών Αποστολών, με χρονισμό στην εξηκοστή επέτειο της κατοχής του 1967. Στις αρχές Αυγούστου διυπουργική επιτροπή αποδέσμευσε επιπλέον 113 εκατομμύρια σέκελ για τον έλεγχο άνω των εβδομήντα θέσεων. Νομοθετική πρωτοβουλία για την επέκταση της δικαιοδοσίας της IAA στη Δυτική Όχθη παραμένει ενεργή.
Η Εταιρεία Παλαιστινιακής Αρχαιολογίας καταδίκασε το σχέδιο ως επικίνδυνη κλιμάκωση της πολιτικοποίησης της αρχαιολογίας και ως παραβίαση της Σύμβασης της Χάγης του 1954 και των αρχών της UNESCO για την πολιτιστική ιδιοκτησία σε κατεχόμενα εδάφη. Απηύθυνε έκκληση στην UNESCO, σε διεθνείς αρχαιολογικούς φορείς, σε πανεπιστήμια και στην παγκόσμια ακαδημαϊκή κοινότητα να δράσουν. Η έκκληση απευθύνεται σε φορείς ακριβώς σαν την Ευρωπαϊκή Ένωση Αρχαιολόγων και σε πανεπιστήμια ακριβώς σαν το Εθνικό και Καποδιστριακό. Και οι δύο θα την απαντήσουν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, την Τετάρτη.
Το ιστορικό
Από τον Οκτώβριο του 2023 η UNESCO έχει επαληθεύσει ζημιές σε 164 χώρους πολιτιστικής κληρονομιάς στη Γάζα — δεκατέσσερις θρησκευτικούς χώρους, εννέα μνημεία, δύο μουσεία, τρεις αποθήκες κινητών πολιτιστικών αγαθών, οκτώ αρχαιολογικούς χώρους και 128 κτίρια ιστορικού ή καλλιτεχνικού ενδιαφέροντος. Το παλαιστινιακό Υπουργείο Τουρισμού και Αρχαιοτήτων δίνει πολύ υψηλότερο αριθμό. Το λιμάνι της Ανθηδόνας. Το Μέγα Τζαμί Ομαρί με τη βιβλιοθήκη χειρογράφων του. Ο Χριστιανικός Ορθόδοξος ναός του Αγίου Πορφυρίου. Το Qasr al-Basha. Η Μονή του Αγίου Ιλαρίωνα στο Tell Umm Amer, εγγεγραμμένη στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο. Αρχεία, μουσεία, νεκροταφεία. Οι αρχαιολόγοι, οι επιμελητές και οι αρχειονόμοι που τα φρόντιζαν είναι ανάμεσα στους νεκρούς.
Στον Λίβανο το μοτίβο επαναλαμβάνεται υπό το ίδιο νομικό εργαλείο. Τον Νοέμβριο του 2024 η UNESCO χορήγησε προσωρινή ενισχυμένη προστασία σε 34 λιβανικά μνημεία, μεταξύ των οποίων η Βaalbek και η Τύρος· τον Απρίλιο του 2026 προστέθηκαν άλλα 39, φτάνοντας τα 73. Η ενισχυμένη προστασία είναι η ανώτατη βαθμίδα του Δεύτερου Πρωτοκόλλου του 1999 της Σύμβασης της Χάγης. Χώροι που τη φέρουν βλήθηκαν παρ’ όλα αυτά. Η UNESCO επιβεβαίωσε ζημιές στην Τύρο. Το ICOMOS Λιβάνου καταδίκασε τις σοβαρές ζημιές στο κάστρο της Chamaa. Το Εθνικό Συμβούλιο Επιστημονικής Έρευνας του Λιβάνου αναφέρει ότι το κάστρο του 12ου αιώνα στη Chamaa και το παρακείμενο Maqam Shamoun Al Safa καταστράφηκαν σκοπίμως με εκρηκτικά. Ολόκληρα ιστορικά χωριά — μεταξύ τους το Muhaibib — δεν υπάρχουν πια.
Τα ίδια τα κείμενα της EAA τα λένε. Τον Νοέμβριο του 2024 η Ένωση επικαλέστηκε τη Σύμβαση της Χάγης του 1954 και τα Πρωτόκολλά της, καταδίκασε τη χρήση της αρχαιολογικής κληρονομιάς για την προώθηση πολιτικών και εθνικών διεκδικήσεων γης, και κατονόμασε ως ειδική ανησυχία την επέκταση της δικαιοδοσίας της IAA στη Δυτική Όχθη — με ρητή αναφορά στις ανασκαφικές εργασίες. Η επέκταση αυτή είναι σήμερα χρηματοδοτημένη, νομοθετούμενη και σε εξέλιξη, και η IAA έχει θέση στο πρόγραμμα της Αθήνας. Τον Απρίλιο του 2026 η Ένωση καταδίκασε την απαλλοτρίωση της ακρόπολης της Σεβάστειας ως χρήση της αρχαιολογίας για πολιτικούς σκοπούς κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου, και κάλεσε τους επαγγελματικούς φορείς να λάβουν αρχή και σαφή θέση απέναντι στην κατάχρηση του κλάδου.
Εμείς λαμβάνουμε αυτή τη θέση. Το Εκτελεστικό Συμβούλιο της EAA όχι.
Τα δύο μέτρα και δύο σταθμά
Πριν από χρόνια η EAA απέκλεισε τα ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Λευκορωσίας από τις δραστηριότητές της, αναγνωρίζοντας τη συστηματική καταστροφή ουκρανικών μουσείων, χώρων και συλλογών. Το μέτρο ισχύει έως σήμερα. Το πρόγραμμα της Αθήνας περιέχει, αντιθέτως, μία και μόνη ορατή ρωσική θεσμική συνάφεια.
Ενόψει της συνάντησης του Βελιγραδίου το 2025, μεγάλος αριθμός μελών — μεταξύ τους το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων — ζήτησε να εφαρμοστεί το ίδιο μέτρο στα ιδρύματα του κράτους του Ισραήλ, για τους ίδιους ακριβώς λόγους. Το Συμβούλιο της EAA αρχικά φάνηκε να συμφωνεί, στη συνέχεια αρνήθηκε, προκαλώντας αποσύρσεις συνεδριών και ανακοινώσεων την παραμονή της συνάντησης. Μέλη του Συμβουλίου που είχαν ταχθεί υπέρ του θεσμικού αποκλεισμού δέχθηκαν απειλές. Μέλη δέχθηκαν doxxing. Φοιτητές εθελοντές πιέστηκαν να αποσιωπήσουν κάθε κριτική φωνή κατά τη διάρκεια του συνεδρίου.
Τα μέλη ψήφισαν εκ νέου, εξ αποστάσεως, και έδωσαν ευρεία πλειοψηφία για δύο πράγματα: ψήφισμα καταδίκης του πολέμου στη Γάζα και αποκλεισμό των ισραηλινών ιδρυμάτων. Η απάντηση του Εκτελεστικού Συμβουλίου ήταν να συστήσει Ομάδα Εργασίας χωρίς χρονοδιάγραμμα.
Αυτό δεν είναι διαφωνία. Είναι διαδικαστική ταφή, και η αρχαιολογική κοινότητα το αναγνώρισε ως τέτοια. Παραιτήθηκαν οι συντάκτες τόσο του The European Archaeologistόσο και του European Journal of Archaeology. Παραιτήθηκαν μέλη της Επιτροπής Προσφυγών και Καταπολέμησης της Παρενόχλησης. Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, με εξηνταεξάχρονη αποστολή την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, αποσύρθηκε από τη Συμβουλευτική Επιτροπή του ίδιου του συνεδρίου στις 10 Φεβρουαρίου 2026. Ο Σύλλογος Εκτάκτων Αρχαιολόγων κάλεσε σε μποϊκοτάζ, όπως και το Black Trowel Collective και οι Archaeologists Against Apartheid.
Και το βαρύτερο: το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών — το τμήμα που συνδιοργανώνει αυτό το συνέδριο — ζήτησε επισήμως από το Εκτελεστικό Συμβούλιο να εφαρμόσει την ψηφοφορία των μελών, και δήλωσε ότι οι ακαδημαϊκές κυρώσεις που το Συμβούλιο έχει ήδη επιβάλει σε άλλες περιπτώσεις πολέμου πρέπει να εφαρμόζονται με συνέπεια και χωρίς εξαιρέσεις.
Το Συμβούλιο αρνήθηκε τα μέλη του, το φιλοξενούν τμήμα του, και τις δικές του δημοσιευμένες αρχές.
Τον Δεκέμβριο του 2025 Ρώσος αρχαιολόγος του Ερμιτάζ συνελήφθη στη Βαρσοβία κατόπιν ουκρανικού αιτήματος έκδοσης, κατηγορούμενος για ανασκαφές στο Μυρμήκιο της κατεχόμενης Κριμαίας χωρίς άδεια του κατεχόμενου κράτους. Η Ευρώπη κατάλαβε αμέσως την αρχή: η ανασκαφή σε κατεχόμενο έδαφος δεν είναι ουδέτερη επιστημονική πράξη, και ο φορέας που την εγκρίνει δεν είναι ουδέτερος επιστημονικός φορέας. Η αρχή αυτή δεν παύει να είναι κατανοητή όταν το κατεχόμενο έδαφος είναι παλαιστινιακό.
Τι ζητάμε, και τι δεν ζητάμε
Δεν ζητάμε τον αποκλεισμό κανενός προσώπου για λόγους εθνικότητας, εθνοτικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων. Απορρίπτουμε αυτή τη διατύπωση όπου κι αν εμφανιστεί και δεν πρόκειται να στρατολογηθούμε σε αυτήν. Ισραηλινοί επιστήμονες που διαφωνούν με την πολιτική του κράτους τους — συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν τεκμηριώσει τις αρχαιολογικές παραβιάσεις του με επαγγελματικό κόστος για τους ίδιους — έχουν κάθε δικαίωμα λόγου, και ο λόγος τους χρειάζεται.
Η διάκριση δεν είναι δική μας μόνο. Τη χαράσσει το PACBI, την έθεσε η ψηφοφορία των μελών, και τη διατύπωσε ρητά ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, ο οποίος ξεχώρισε τους θεσμικούς φορείς από τους μεμονωμένους Ισραηλινούς επιστήμονες καλώντας ταυτόχρονα το Υπουργείο Πολιτισμού, τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά ιδρύματα της χώρας να απόσχουν από κάθε συνεργασία με το ισραηλινό κράτος και τις πολιτικές του.
Το αίτημά μας είναι θεσμικό. Είναι το μέτρο που η EAA έχει ήδη εφαρμόσει μία φορά, απέναντι σε άλλη κατοχική δύναμη, χωρίς κανείς να ισχυριστεί ότι εγκατέλειψε την ακαδημαϊκή ελευθερία.
Υπάρχει και κάτι ακόμη, και δεν είναι αρνητικό. Η τεκμηρίωση αυτής της καταστροφής γίνεται — υπό βομβαρδισμό, χωρίς πόρους και σε μεγάλο βαθμό χωρίς ευρωπαϊκή θεσμική στήριξη — από τους ίδιους τους επαγγελματίες της κληρονομιάς της περιοχής. Τον περασμένο μήνα στη Βηρυτό το δίκτυο Talīd, το Εθνικό Δίκτυο για την Προστασία Βιβλιοθηκών, Αρχείων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς στον Λίβανο, εγκαινίασε τον κύκλο Documentation Against Erasure, φέρνοντας μαζί αρχαιολόγους, αρχιτέκτονες και ερευνητές του αστικού χώρου που καταγράφουν την καταστροφή της κληρονομιάς του Νότιου Λιβάνου μεταξύ 2024 και 2026: την έρευνα πεδίου της Biladi, την αρχειοθέτηση του ιστορικού κέντρου της Ναμπατίγιε από το Beirut Urban Lab, και την ανάλυση του Kfar Kila από το Public Works Studio, που διαβάζει τη συστηματική καταστροφή ενός χωριού ως οικοκτονία και χωροκτονία μαζί — την εξάλειψη όχι κτιρίων αλλά της ίδιας της δυνατότητας επιστροφής. Παλαιστίνιοι εργαζόμενοι της κληρονομιάς στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη κάνουν το ίδιο, με μεγαλύτερο κόστος. Επίσης, στο 56ο Διεθνές Συνέδριο της AICA International, του διεθνή φορέα των Κριτικών Τέχνης, στις 9/24 στο Βουκουρέστι, η AICA Λιβάνου εξέπεμψε με μήνυμα της SOS για την επιβίωση των μελών της συγγραφέων τέχνης.
Αυτή είναι η πιο επείγουσα μεθοδολογική εργασία που γίνεται σήμερα στον κλάδο, και γίνεται εκτός αίθουσας. Μια ευρωπαϊκή ένωση που εννοεί το σύνθημα Resonant Pasts θα είχε χτίσει γύρω από αυτούς τους συναδέλφους το πρόγραμμα της Αθήνας. Αντ’ αυτού βρήκε χώρο για σαράντα ανακοινώσεις από τα ιδρύματα του κράτους του οποίου οι δυνάμεις παρήγαγαν τα ερείπια που εκείνοι καταγράφουν.
Καλούμε το Εκτελεστικό Συμβούλιο της EAA:
1. Να εφαρμόσει πλήρως τις αποφάσεις της εξ αποστάσεως ψηφοφορίας των μελών, πριν από την έναρξη του συνεδρίου.
2. Να αναστείλει τις θεσμικές συνάφειες ισραηλινών πανεπιστημίων, μουσείων και κρατικών αρχαιολογικών υπηρεσιών — πρωτίστως της IAA — από το πρόγραμμα, τις περιλήψεις, τα πρακτικά και τις εκδόσεις, με το μέτρο που ήδη ισχύει για τα ρωσικά και λευκορωσικά ιδρύματα.
3. Να δημοσιοποιήσει την εντολή, τη σύνθεση και το χρονοδιάγραμμα της Ομάδας Εργασίας, ή να τη διαλύσει και να παραδεχθεί τον σκοπό της.
4. Να λογοδοτήσει δημόσια για τις απειλές, το doxxing και τις πιέσεις σε φοιτητές εθελοντές, καθώς και για την ανατροπή απόφασης των μελών.
5. Να ανοίξει το βήμα της Αθήνας, και των επόμενων συνεδρίων, στους Παλαιστίνιους, Λιβανέζους και Ιρανούς επαγγελματίες της κληρονομιάς που τεκμηριώνουν αυτή την καταστροφή — με χρηματοδοτούμενες θέσεις, όχι τιμητικές αναφορές.
Καλούμε το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών — τον Πρύτανη, τη Σύγκλητο, το προσωπικό και τους φοιτητές του — να σταθεί πίσω από τη θέση που έχει ήδη λάβει το ίδιο του το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, και να θέσει τη φιλοξενία υπό όρους. Αν το Εκτελεστικό Συμβούλιο δεν έχει συμμορφωθεί έως το μεσημέρι της Τετάρτης, το Πανεπιστήμιο οφείλει να ανακαλέσει την παραχώρηση του χώρου. Το αρχαιότερο πανεπιστήμιο της Ελλάδας δεν μπορεί να παραχωρεί τις αίθουσές του, ανεπιφύλακτα και επ’ ονόματί του, σε κρατικούς φορείς που μετέχουν στην αρχαιολογική εξάλειψη ενός κατεχόμενου λαού. Ο οικοδεσπότης που δεν θέτει όρους επικυρώνει χωρίς να χρειαστεί να μιλήσει.
Καλούμε το Υπουργείο Πολιτισμού και τον Δήμο Αθηναίων, που έδωσαν σε αυτό το συνέδριο τη στήριξη και το όνομά τους, να δηλώσουν δημόσια αν η στήριξη αυτή εκτείνεται σε ένα πρόγραμμα που η ελληνική αρχαιολογική κοινότητα έχει μποϊκοτάρει.
Καλούμε τους συνέδρους να αποσύρουν ανακοινώσεις, να παραιτηθούν από προεδρίες, να αρνηθούν συνεδρίες — και να πουν γιατί.
Τέλος
Η αρχαιολογία στην Ελλάδα ξέρει τι σημαίνει να σου ανασκάπτουν το παρελθόν άλλοι, να το καταγράφουν σε ξένη γλώσσα και να το παίρνουν μαζί τους. Ξέρει ότι οι πέτρες δεν είναι ουδέτερες, ότι η αφαίρεση δεν είναι διαφύλαξη, ότι η κηδεμονία είναι πολιτική σχέση. Αυτή η γνώση δεν είναι μουσειακό έκθεμα. Είναι χρέος, και λήγει το μεσημέρι της Τετάρτης στο Ζωγράφου.
Τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος όντως αντηχούν. Στη Γάζα αντηχούν ως συντρίμμια. Η Αθήνα μπορεί να ενισχύσει αυτόν τον ήχο ή να τον πνίξει.
Κανένα ουδέτερο έδαφος.
BDS GREECE-CULTURAL NETWORK FOR PALESTINE GREECE-ARCHAEOLOGISTS AGAINST APARTHEID
No Neutral Ground
Joint Statement on the 32nd Annual Meeting of the European Association of Archaeologists, by BDS Greece, Cultural Network for Palestine Greece, Archaeologists Against Apartheid
Athens, National and Kapodistrian University, 26–29 August 2026
At noon on Wednesday 26 August, the largest professional gathering of archaeologists in Europe opens at the School of Philosophy of the National and Kapodistrian University of Athens, in Zografou, under the motto Resonant Pasts. Delegates are invited to walk in the footsteps of Socrates, Aristotle and Plato, in a city its own promotional materials describe as a socially responsible destination and a centre of learning as never before.
We ask which pasts are permitted to resonate. We ask what is being ground into dust while the conference proceeds, and who is holding the microphone.
The programme
The Athens programme carries more than forty contributions and authorships affiliated to eight Israeli institutions: the University of Haifa, the Hebrew University of Jerusalem, Tel Aviv University, Ben-Gurion University of the Negev, Bar-Ilan University, the Israel Museum, the Bezalel Academy of Arts and Design, and the Israel Antiquities Authority. Every one of them falls within the scope of the Palestinian Campaign for the Academic and Cultural Boycott of Israel.
These are not incidental affiliations. Several of these bodies have conducted, sponsored or lent their institutional name to excavation in territory that the International Court of Justice, on 19 July 2024, held Israel to be occupying unlawfully, with an obligation to end that presence as rapidly as possible. The Hebrew University’s long institutional history at Herodium, in the occupied West Bank. Tel Aviv University’s Institute of Archaeology, which lists among its current projects the excavation at Silwan, renamed the “City of David,” jointly with the Israel Antiquities Authority. The University of Haifa’s Manasseh Hill Country Survey, extending across the occupied West Bank and the Jordan Valley, and its excavations at sites presented under the annexationist toponym “Samaria.” A participant in the Athens programme is a co-author of that survey and spoke last year at the internationally condemned conference on archaeology in “Judea and Samaria,” an event explicitly aligned with the annexation of the West Bank.
And the Israel Antiquities Authority, a state agency, whose work at Sebastia accompanied Israeli seizure orders over roughly 445 acres of privately owned Palestinian land. Here archaeology functions as the legal pretext for expropriation: heritage designation as a mechanism to restrict Palestinian development, seize property and extend settlement.
This is now open state policy, and it is funded. On 20 May 2026 the Israeli government approved a plan worth 250 million shekels for the preservation and development of heritage and archaeological sites across the occupied West Bank, the Jordan Valley and the Hebron desert — announced jointly by the Prime Minister’s Office and the ministries of Finance, Tourism, Heritage and National Missions, timed to the sixtieth anniversary of the 1967 occupation, and justified as strengthening the Israeli public’s connection to what the announcement called the Jewish people’s historic assets in the region. It funds new heritage centres, research and educational facilities, visitor centres and tourism infrastructure on occupied land. In early August a government steering committee released a further 113 million shekels to take control of more than seventy sites, a measure the finance minister described as a Zionist act of the highest order. Legislation to extend the jurisdiction of the Israel Antiquities Authority into the occupied West Bank, or to create a parallel heritage authority for “Judea and Samaria,” remains in play.
The Society for Palestinian Archaeology has condemned this as a dangerous escalation in the politicisation of archaeology and a violation of the 1954 Hague Convention and of UNESCO principles governing cultural property in occupied territory. It has called on UNESCO, on international archaeological institutions, on universities and on the global academic community to act. That call is addressed to bodies exactly like the European Association of Archaeologists, and to universities exactly like the National and Kapodistrian University of Athens. Both are about to answer it, one way or the other, on Wednesday.
This is not archaeology conducted in a political vacuum. It is archaeology functioning as an instrument of dispossession, and it is being platformed in Athens.
The record
Since October 2023, UNESCO has verified damage to 164 cultural heritage sites in Gaza — fourteen religious sites, nine monuments, two museums, three depositories of movable cultural property, eight archaeological sites, and 128 buildings of historical or artistic significance. The Palestinian Ministry of Tourism and Antiquities places the figure far higher. Anthedon Harbour, Gaza’s ancient port. The Great Omari Mosque and its manuscript library. The Christian Orthodox Church of Saint Porphyrios. Qasr al-Basha. The Monastery of Saint Hilarion at Tell Umm Amer, placed on the List of World Heritage in Danger. Archives, museums, cemeteries. The archaeologists, curators and archivists who tended them are among the dead.
This is the destruction of the material substrate of a people’s continuity — the physical conditions under which memory can be transmitted at all. In the occupied West Bank, East Jerusalem and the occupied Syrian Golan, the same project proceeds by quieter means: survey, declaration, expropriation, signage, the transfer of custodianship.
In Lebanon the pattern repeats under the same legal instrument. In November 2024 UNESCO granted provisional enhanced protection to 34 Lebanese cultural properties, including the World Heritage sites of Baalbek and Tyre; in April 2026 an extraordinary session of the Committee for the Protection of Cultural Property added 39 more, bringing the total to 73 and covering most of the country’s major heritage landmarks. Enhanced protection is the highest category available under the 1999 Second Protocol to the Hague Convention. Sites holding it have been struck regardless. UNESCO has confirmed damage at Tyre. ICOMOS Lebanon condemned the severe damage inflicted on the citadel of Chamaa, a listed property; Lebanon’s National Council for Scientific Research reports that the twelfth-century castle at Shamaa and the nearby Maqam Shamoun Al Safa were deliberately destroyed with explosives. Entire historic villages — Muhaibib among them — no longer exist.
The EAA has said as much itself. In November 2024 it invoked the 1954 Hague Convention and its Protocols, denounced the use of archaeological heritage to advance political and national claims to land, and named the extension of the Israel Antiquities Authority’s jurisdiction into the West Bank as a specific concern — applying, in its own words, especially to fieldwork. That extension is now funded, legislated for and under way, and the Authority has a place on the Athens programme. In April 2026 it condemned the expropriation of the acropolis of Sebastia as a use of archaeology for political ends in violation of international law, and called on professional bodies to take a principled and unequivocal stand against the misuse of the discipline.
We are here to take that stand. The EAA’s Executive Board is not.
The double standard
Years ago the EAA excluded academic and research institutions of the Russian Federation and Belarus from its activities, in recognition of the systematic destruction of Ukrainian museums, sites and collections. That measure remains in force. The Athens programme contains, by contrast, a single visible Russian institutional affiliation.
Ahead of the 2025 Belgrade meeting, a substantial body of members — including the Executive Board of the Association of Greek Archaeologists — asked that the identical standard be applied to institutions of the State of Israel, on identical grounds. The EAA Board appeared to agree, then refused, prompting withdrawals of sessions and papers on the eve of the meeting. Board members who had argued for institutional exclusion were threatened. Members were doxxed. Student volunteers were pressed to suppress critical speech during the conference itself.
The membership then voted again, remotely, and returned a broad majority for two things: a resolution condemning the war on Gaza, and the exclusion of Israeli institutions. The Executive Board’s answer was to establish a Working Group and set it no deadline.
This is not disagreement. It is procedural burial, and the archaeological community has recognised it as such. The editors of both The European Archaeologist and the European Journal of Archaeology have resigned. Members have resigned from the Appeals and Anti-Harassment Committee. The Association of Greek Archaeologists, whose mission for sixty-six years has been the protection of cultural heritage, withdrew from the conference’s own Advisory Committee on 10 February 2026. The Association of Contract Archaeologists has called for boycott, as have the Black Trowel Collective and Archaeologists Against Apartheid.
Most damning of all: the Department of History and Archaeology of the National and Kapodistrian University of Athens — the department co-organising this conference — formally asked the Executive Board to implement the members’ vote, and stated that academic sanctions of the kind the Board has already imposed in other wars must be applied consistently and without exception.
The Board has refused its own membership, its own host department, and its own published principles.
In December 2025 a Russian archaeologist from the State Hermitage was detained in Warsaw on a Ukrainian extradition request, accused of excavating at Myrmekion in occupied Crimea without authorisation from the occupied state. Europe grasped the principle without hesitation: excavation in occupied territory is not a neutral scientific act, and the institution authorising it is not a neutral scientific body. That principle does not become unintelligible when the occupied territory is Palestinian.
What we are asking, and what we are not
We are not asking for the exclusion of any person on grounds of nationality, ethnicity, religion or opinion. We reject that framing wherever it appears and we will not be recruited into it. Israeli scholars who dissent from their state’s policies — including those who have documented its archaeological violations at professional cost to themselves — have every right to speak, and are needed.
The distinction is not ours alone. It is drawn by PACBI, by the members’ vote, and by the Association of Greek Archaeologists, which has explicitly separated institutional bodies from individual Israeli scholars while calling on the Greek Ministry of Culture, universities and research institutions to refrain from cooperation with the Israeli state and its policies.
Our demand is institutional. It is the measure the EAA has already implemented once, against a different occupying power, without anyone suggesting it had abandoned academic freedom.
There is a further point, and it is not a negative one. The documentation of this destruction is being carried out — under fire, without resources, and largely without European institutional support — by the heritage professionals of the region themselves. Last month in Beirut, Talīd, the National Network for the Protection of Libraries, Archives and Cultural Heritage in Lebanon, opened a series titled Documentation Against Erasure, bringing together archaeologists, architects and urban researchers recording the destruction of South Lebanon’s heritage between 2024 and 2026: fieldwork by the Biladi Association, the archiving of Nabatieh’s historic centre by the Beirut Urban Lab, and an analysis of Kfar Kila by Public Works Studio which reads the systematic destruction of a village as ecocide and spaciocide together — the elimination not of buildings but of the possibility of return. Palestinian heritage workers in Gaza and the West Bank are doing the same, at greater cost. Moreover, during the 56th International Congress of AICA International (International Art Critics Association) in Bucharest 9/24, AICA Lebanon sent an SOS message for its members survival.
This is the most urgent methodological work in the discipline right now, and it is happening outside the room. A European association serious about Resonant Pasts would have built its Athens programme around these colleagues. Instead it has found space for forty contributions from the institutions of the state whose forces produced the ruins they are documenting.
We call on the Executive Board of the EAA to:
1. Implement the decisions of the members’ remote vote in full, before the meeting opens.
2. Suspend the institutional affiliations of Israeli universities, museums and state antiquities bodies — above all the Israel Antiquities Authority — from the programme, abstracts, proceedings and publications, on the standard already in force for Russian and Belarusian institutions.
3. Publish the mandate, membership and deadline of the Working Group, or dissolve it and admit what it is for.
4. Account publicly for the threats, doxxing, and pressure placed on student volunteers, and for the reversal of a members’ decision.
5. Open the Athens platform, and those of future meetings, to the Palestinian, Lebanese Iranian heritage professionals documenting this destruction — with funded places, not honorary mentions.
We call on the National and Kapodistrian University of Athens — its Rector, its Senate, its staff and its students — to stand behind the position already taken by its own Department of History and Archaeology, and to make its hospitality conditional on compliance. If the Executive Board has not acted by Wednesday noon, the University should withdraw the venue. Greece’s oldest university cannot lend its halls, unconditionally and in its own name, to state institutions engaged in the archaeological erasure of an occupied people. A host that sets no conditions endorses without needing to speak.
We call on the Hellenic Ministry of Culture and the City of Athens, which lent this conference their support and their name, to state publicly whether that support extends to a programme the Greek archaeological community has boycotted.
We call on delegates to withdraw papers, decline chairs, refuse panels — and to say why.
Finally
Archaeology in Greece knows what it is to have one’s past excavated by others, catalogued in a foreign language and carried away. It knows that stones are not neutral, that removal is not preservation, that custodianship is a political relation. That knowledge is not a museum holding. It is a debt, and it falls due at noon on Wednesday in Zografou.
The material remains of the past do resonate. In Gaza they resonate as rubble. Athens can amplify that sound or muffle it.
There is no neutral ground.
BDS GREECE – CULTURAL NETWORK FOR PALESTINE GREECE-ARCHAEOLOGIST AGAINST APARTHEID
https://bdsgreece.net/2026/08/
