ΓΑΛΛΙΑ. Ο νόμος της Φωτιάς. Από τις στάχτες της φύσης στις στάχτες της κοινωνίας

ΓΑΛΛΙΑ

Φωτιές. Παντού. Στο δάσος του Fontainebleau, δίπλα στο Παρίσι, στη Βρετάνη, στο νότο της Γαλλίας. 67.000 άνθρωποι απομακρύνθηκαν εσπευσμένα από τα σπίτια τους στη νοτιοδυτική Γαλλία. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη μετακίνηση πληθυσμού στη Γαλλία από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η γιγαντιαία πυρκαγιά που καταστρέφει την Gironde έκαψε σχεδόν 40.000 εκτάρια μέσα σε τρεις ημέρες. Παρά τη μαζική κινητοποίηση των πυροσβεστών, οι φλόγες εξαπλώνονται. Αν η κατάσταση δεν τεθεί υπό έλεγχο, θα χρειαστεί να απομακρυνθούν ακόμη εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι.

Κι όμως, οι πυροσβέστες προειδοποιούν εδώ και χρόνια. «Λείπουν πάνω από 300 βυτιοφόρα οχήματα », έλεγε ακόμα συνδικάτο πυροσβεστών πριν από λίγες ημέρες στα ΜΜΕ.¹ Πλέον, θυσιάζουν τη ζωή τους². Αναφέρονται παντού οι υπεράνθρωπες προσπάθειες να σώσουν ό,τι μπορούν, παρά τα εξαντλητικά ωράρια τους, συχνά με την βοήθεια πολιτών που δεν μπορούν παρά να τρέξουν μπροστά σε τέτοιο ζόφο.

Ωστόσο θυμόμαστε πως στις κινητοποιήσεις τους τον Οκτώβρη του 2019 απαιτώντας μέσα και αξιοπρεπείς μισθούς, η κυβέρνηση απάντησε με άγρια καταστολή. Στο τέλος της διαδήλωσης στις 19 Οκτώβρη ένας πυροσβέστης έχασε το μάτι του από βολή χειροβομβίδας κρότου-λάμψης, όταν η πρόσκουση ήταν τόσο ισχυρή που το βλήμα έσπασε την προστατευτική προσωπίδα και χτύπησε το μάτι του.

Θυμόμαστε την πρώτη μεγάλη απεργία κατά της μεταρρύθμισης των συντάξεων, τον Δεκέμβρη του 2019. Επί τέσσερις ώρες το πυκνό πλήθος έμενε ακινητοποιημένο λίγο πριν την πλατεία της Δημοκρατίας τυλιγμένο σε ένα βαρύ απ΄τα δακρυγόνα μαύρο σύννεφο. Ένα αυθόρμητο, νεανικό κυρίως, μέτωπο προσπαθούσε για ώρα να ανοίξει το δρόμο της πορείας όταν βαριά βήματα ακούστηκαν πίσω μας. Ήταν οι πυροσβέστες που έσπασαν τον αστυνομικό κλοιό μες τις κραυγές χαράς των διαδηλωτών.

Θυμόμαστε όμως κι άλλα. Ο δήμαρχος του Bordeaux, Thomas Cazenave, παλιός γνώριμος του Μακρόν, τώρα θα πρέπει να αντιμετωπίσει τη σοβαρότερη κρίση που έχει γνωρίσει η πόλη, η οποία απειλούνταν επί αρκετές ημέρες από πρωτοφανείς πυρκαγιές, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι εκτοπίστηκαν από της περιοχή. Ο ίδιος στις 21 Φεβρουαρίου 2024, υπέγραψε μαζί με τον Gabriel Attal, τότε πρωθυπουργό, διάταγμα που καταργούσε δημόσιες δαπάνες ύψους 10 δισεκατομμυρίων ευρώ, ιδίως για την Πυροσβεστική³.

Κι αυτό όταν τα προάστια της πόλης είναι κυριολεκτικά μια πραγματική πυριτιδαποθήκη, με την κυριολεκτική σημασία του όρου. Μεταξύ άλλων, στο Mérignac, στα άμεσα προάστια του Μπορντό, βρίσκεται η κύρια έδρα της εταιρείας Dassault, η οποία κατασκευάζει τα πολεμικά αεροσκάφη Rafale, σχεδιασμένων να μεταφέρουν και να εκτοξεύουν πυραύλους και πυρηνικές βόμβες. Στον ίδιο δήμο εδρεύει και η εταιρεία Thales, η οποία κατασκευάζει, μεταξύ άλλων, επιθετικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) και ηλεκτρονικά συστήματα. Ενώ στο Saint–Médard–en–Jalles, 15 χιλιόμετρα από το κέντρο του Bordeaux, βρίσκονται εγκαταστάσεις της ArianeGroup, κατασκευής των βαλλιστικών πυραύλων M51.

Ο νόμος της φωτιάς

Του Sébastien NAVARRO

«Προτιμώ την ήττα, γνωρίζοντας την ομορφιά των λουλουδιών,

από τη νίκη στη μέση της ερήμου, περιορισμένη στην τύφλωση της ψυχής,

μόνη στην αποκομμένη απὸ τα πάντα μηδαμινότητά της.»

Fernando Pessoa,Το Βιβλίο της Ανησυχίας

Είδα τα χρώματα του τέλους του κόσμου. Ήταν τόσο όμορφο όσο σε ταινία. Έφυγα με τα πόδια για να σώσω ό,τι μπορούσε να σωθεί από το κομμάτι γης μας, που βρισκόταν λίγα χιλιόμετρα από το Perpigang. Από τα δέκα περίπου οπωροφόρα δέντρα που φυτεύτηκαν πριν από επτά χρόνια (κερασιά, βερικοκιά, ροδακινιά, δαμασκηνιά), δύο επιβιώνουν ακόμα: μια ελιά και μια βερικοκιά. Όλα τα υπόλοιπα: ξερά. Καύσωνας, ξηρασία, καταιγίδα, καθυστερημένος παγετός, χαλάζι, παράσιτα, ο κατάλογος των καταστροφών είναι τόσο μακρύς όσο μια εκλογική βραδιά. Περισσότερο από ποτέ, η γεωργία είναι πολεμικό άθλημα, εξαντλητικό, κουραστικό, εξ αρχής χαμένο, όπως και η ανθρωπότητα που πλέον ψήνεται. Είναι η ιστορία ενός βατράχου βυθισμένου σε μια κατσαρόλα με κρύο νερό. Σιγά-σιγά, το νερό ζεσταίνεται, γίνεται χλιαρό, μετά ζεστό και τελικά βράζει. Ο βάτραχος δεν το περίμενε· στην αρχή, η αύξηση της θερμοκρασίας ήταν μάλιστα ευχάριστη. Στη συνέχεια, τα άκρα του μούδιασαν, ο εγκέφαλός του μούδιασε, η σκέψη του αποσύρθηκε πριν χάσει τις αισθήσεις του. Αναταραγμένο από το βράσιμο του νερού, το σώμα του βατράχου, με την κοιλιά προς τα πάνω, φαίνεται να μιμείται τη ζωή. Φτηνή ψευδαίσθηση.

Η εικόνα του βρασμένου βατράχου τα λέει όλα για εμάς. Με τη διαφορά ότι ένας αρκετά έξυπνος βάτραχος θα μπορούσε να πηδήξει έξω από την κατσαρόλα. Εμείς, οι νηφάλιοι άνθρωποι, δεν έχουμε που να καταφύγουμε. Δεν υπάρχει πλανήτης Β. Η Γη είναι τα όριά μας – εκτός από την αίρεση των μασκοφίλων (E. Musk) και το παραλήρημά τους για τον Άρη. Αλλά οι μασκόφιλοι δεν είναι πια άνθρωποι· στοχεύουν στο μετά, στη συμβίωση με τη μηχανή, με τον εγκέφαλό τους να έχει μεταφορτωθεί σε ένα cloud και το cloud να βρίσκεται σε διαστημική τροχιά. Αντίο, καμένοι, δεν θα μας λείψετε!

Εμείς, οι γήινοι προσκολλημένοι στα ελάχιστα που έχουμε, είμαστε πιο πεζοί. Όσο επισφαλής κι αν είναι η κατάστασή μας, είναι η μόνη που έχουμε, και γι’ αυτό την υπερασπιζόμαστε. Υπογράφουμε καλέσματα, διαδηλώνουμε, σκαρφαλώνουμε στα δέντρα για να προστατεύσουμε τα τελευταία κομμάτια πράσινου από την τεχνητή αλλοίωση του τοπίου· μας πυροβολούν οι μπάτσοι και οι δικαστές μας κλείνουν στη φυλακή, γιατί η Γαλλία γνωρίζει μόνο έναν νόμο: όταν πάει καλά η οικοδομή, όλα πάνε καλά. Σε αυτά τα Ανατολικά Πυρηναία, όπου μένω εδώ και πάρα πολύ καιρό, η «τσιμεντοποίηση» είναι μια μεγάλη τέχνη. Καλλιεργήσιμες εκτάσεις, θαμνώδης βλάστηση, δάση, όλα πρέπει να εξαφανιστούν. Έτσι, τσιμεντώνουμε, ασφαλτοστρώνουμε, χύνουμε πλάκες, στήνουμε τσιμεντόλιθους – οι οικισμοί ανθίζουν σαν φουσκάλες σε έναν πάσχοντα από πανώλη, κλουβιά για φτωχούς, κατοικίες για αστούς, όλοι βρίσκουν τη θέση τους εκεί, ακόμα και οι καταδικασμένοι της μελλοντικής φυλακής που προβλέπεται να χτιστεί βόρεια της πόλης. Το μπετόν, χωρίς αμφιβολία, είναι το πιο περιεκτικό μοτίβο της εποχής. Τι περιμένουν οι μεταμοντέρνοι άσχετοι για να μας γεννήσουν μια συλλογικότητα «Όχι στη μπετονοφοβία»;

Η απελπισία μας κάνει υπερβολικούς, πικρούς, ζητώ συγγνώμη γι’ αυτό.

Συνεχίζουμε. Κυριακή 5 Ιουλίου, 18:00, βγαίνω να ποτίσω μερικά δέντρα και θάμνους πριν από τον τρίτo καύσωνα. Στο Δρόμο της Sagne, ο αέρας μυρίζει καμένο. Η λέξη «Sagne», όπως φαίνεται, προέρχεται από μια παλιά λέξη της περιοχής του Roussillon που σημαίνει «έλος». Σήμερα, τον υγρότοπο – εκτός από τα μάτια που κλαίνε – τον ξεχνάμε. Η Sagne είναι ξηρή και παγωμένη – ένα οστεοφυλάκιο. Ακριβώς δυτικά, η κορυφογραμμή του Canigou καλύπτεται από μια τεράστια στήλη καπνού σε αποχρώσεις του γκρι, του ροζ και του πορτοκαλί. Να τα, τα χρώματα του τέλους του κόσμου. Ένα παράξενο και υπνωτικό χρωματικό παιχνίδι, η αίσθηση ότι είσαι κομπάρσος σε μια χολιγουντιανή υπερπαραγωγή. Αλλά δεν είμαστε στο Χόλιγουντ, είμαστε στο Roussillon και λίγα χιλιόμετρα πιο πέρα καίγεται από χθες το βράδυ. Ξεκινώντας από το Tarerach, η μεγάλη πυρκαγιά θα καταστρέψει 5.000 εκτάρια στην περιοχή του κάτω Fenouillèdes, του Ribéral και των Aspres. Δηλαδή, στην αριστερή όχθη του Têt, η περιοχή μεταξύ των χωριών Trévillach και Montalba–le–Château, και στη δεξιά όχθη: Vinça, Bouleternère και Ille–sur–Têt. Ο επαρχιακός δρόμος 66 είναι κλειστός, που σημαίνει ότι ο νομός έχει χωριστεί στα δύο.

Μαζί με την εικόνα, ακούω και το ηχητικό υπόβαθρο: το εκκωφαντικό τραγούδι των τζιτζικιών και το βουητό των αεροσκαφών Dash και των ελικοπτέρων στον αέρα. Τα πυροσβεστικά αεροσκάφη διατρέχουν τον ουρανό. Κι αυτά είναι υπνωτικά, σχεδόν εξωπραγματικά. Η αποστολή τους είναι να περιορίσουν τη φωτιά, αλλά όταν η φωτιά είναι πολύ ισχυρή, το νερό που ρίχνεται από τον ουρανό εξατμίζεται πριν φτάσει στις φλόγες. Την πληροφορία αυτή την έμαθα από έναν πυροσβέστη που συμμετείχε στην πρώτη γραμμή της μάχης ενάντια στο «Τέρας των Corbières» – την πυρκαγιά που κατέκαψε 17.000 εκτάρια στο γειτονικό νομό της Aude τον Αύγουστο του 2025.

Μπροστά σε αυτό το δράμα που εκτυλίσσεται σε πραγματικό χρόνο, ένα φάντασμα στοιχειώνει τους σχολιαστές της καταστροφής: αύριο, 6 Ιουλίου, η άφιξη του τρίτου σταδίου του Γύρου της Γαλλίας έχει προγραμματιστεί στα Angles, ένα χιονοδρομικό κέντρο των Πυρηναίων. Θα πραγματοποιηθεί παρά τη φωτιά; Ο νομάρχης το σκέφτεται και οι λάτρεις του ποδηλάτου ήδη καταγγέλλουν μια διπλή τιμωρία. Συμπάσχω.

Έχω φίλους που έχουν παγιδευτεί από την πυρκαγιά και στους οποίους στέλνω μηνύματα. Στήριξη, κουράγιο, μια αγκαλιά και, αν χρειαστεί στέγαση, έχουμε δωμάτια. Προσπαθώ να επικοινωνήσω με τον Yohan. Γνωριστήκαμε πριν από πάνω από δέκα χρόνια στην αγορά του Thuir. Τότε, ήταν βοσκός και το περίπτερο με τα τυριά του ήταν ένα πραγματικό θέατρο προπαγάνδας agit–prop. Ήμασταν οι αναρχικοί της αγοράς, σταματούσαμε τους πελάτες και τους πλανόδιους πωλητές, γελάγαμε. Ο Yohan είχε φοβερό χιούμορ, διαποτισμένο με την προφορά του Μπορντό. Σε συνδυασμό με τη δική μου προφορά από τη λεκάνη του Thau, έκαναν ένα υπέροχο δίδυμο. Μετά τις κατσίκες και τα τυριά, ο φίλος είχε στραφεί για λίγο στις κότες, αυτές που έδιναν αυγά τα οποία πουλούσε σε τιμές που αψηφούσαν κάθε ανταγωνισμό. Στη συνέχεια, έγινε δενδροκόμος (κυρίως ελαιόδεντρα) και καλλιεργητής κάνναβης / παραγωγός CBD. Το σπίτι του και ο οπωρώνας του βρίσκονται στους πρόποδες του χωριού Ille-sur-Têt, κοντά στον ποταμό, δηλαδή στην καρδιά της πυρκαγιάς.

Στο τηλέφωνο, ο Yohan μου εξηγεί ότι έχουν κλειστεί στο διαμέρισμα της συντρόφου του στη Bouleternère. Είναι αδύνατο να βγουν έξω. Το χωριό είναι άδειο, ο καπνός είναι πανταχού παρών. Ο Yohan έχει καθαρίσει προσεκτικά το οικόπεδό του από τα χόρτα και ελπίζει ότι η καλλιέργειά του θα γλιτώσει. Εν τω μεταξύ, πρέπει να περιμένουν και η μονοτονία εξαντλεί τα νεύρα. Ο φίλος μου δεν είναι δειλός, η πυρκαγιά δεν τον φοβίζει, αλλά μου ομολογεί ότι «βρωμάει». Κυριολεκτικά και μεταφορικά. Η φωτιά πέρασε τον ποταμό. Ωθούμενη πίσω της από έναν ζεστό και ξηρό άνεμο τραμοντάνα, η πυρκαγιά έχει μπροστά της μια άγονη και απότομη έκταση με απομονωμένα χωριά στη μέση: Joch, Casefabre, Caixas. Οι πυροσβέστες έχουν έναν στόχο: να μην περάσει η φωτιά το πέρασμα Ternère στο ύψος του χωριού Rodès. Μάταια, θα περάσει.

20:47, SMS από τον φίλο. Κατάφερε να βγει από το διαμέρισμα και να δει την καταστροφή: «Τα έχασα όλα. Μου έμειναν μόνο η βερμούδα μου, ένα μπλουζάκι, τα παπούτσια μου και το φορτηγάκι μου… Κλαίω… ». Εχοντας κρατήσει μαζί ένα κυκλικό κόμβο την εποχή των Κίτρινων Γιλέκων μου είναι δύσκολο να τον φανταστώ να κλαίει. Κι όμως. Λίγα λεπτά αργότερα, ένα βίντεο δείχνει το θερμοκήπιό του να καίγεται. Όλες οι καλλιέργειες έχουν χαθεί [ξεκίνησε συλλογή χρημάτων συμπαράστασης]. Λίγο πριν τις 23:00, φτάνουν οι τέσσερις στο σπίτι. Το ζευγάρι και τα παιδιά τους, επιζώντες. Ο μικρός κλαίει, η έφηβη κλαίει και εγώ προσπαθώ να κρατηθώ. Η Élo έχει τα μάτια της μισόκλειστα από τον καπνό ή ίσως από τον τρόμο. Μυρίζουν καπνό από τζάκι και έχουν μόνο τα ρούχα τους πάνω τους. Επιμένουν να βγάλουν τα παπούτσια τους πριν μπουν στο σαλόνι και αυτή η χειρονομία ευγένειας, ασήμαντη σε σύγκριση με την τραγωδία της στιγμής, με συγκινεί βαθιά.

Τα πρόσωπά τους φέρουν την έκφραση της απόλυτης κατάπληξης. Σκέφτομαι τον πόλεμο, την έξοδο. Σκέφτομαι τη λογική συνέπεια του κλιματικού χάους: όταν οι γη γίνεται ξαφνικά αφιλόξενη και ακαλλιέργητη, τότε οι άνθρωποι φεύγουν. Αυτός είναι ένας παλιός νόμος των ανθρώπινων μεταναστεύσεων. Δέκα χιλιάδες άνθρωποι εκκενώθηκαν μέσα σε ένα απερίγραπτο χάος, δεκαπέντε δήμοι άδειασαν από τον πληθυσμό τους. Στο Bouleternère, μετά από ατελείωτες και ασαφείς συζητήσεις με τον νομάρχη, ο δήμαρχος πέρασε από το χωριό με ένα μεγάφωνο: «Εκκενώστε!» Οι άνθρωποι βρέθηκαν στους δρόμους, καταβεβλημένοι και τρομαγμένοι. Το πάνω μέρος του χωριού καιγόταν, καυτά κομμάτια ξύλου έπεφταν από τον ουρανό και έβαζαν φωτιά, τυχαία, σε ένα δέντρο, ένα αυτοκίνητο, ένα σπίτι. Ήταν ένα είδος θεϊκής τιμωρίας, αλλά ήταν επίσης μόνο η αρχή της κόλασης, καθώς το καλοκαίρι – πλέον μια καταραμένη εποχή, εκτός για τους παραθεριστές που είναι πάντα έτοιμοι να μαυρίσουν το δέρμα τους στο μεγάλο μπάρμπεκιου του Roussillon – μόλις είχε αρχίσει.

Μαύρος κύκνος

Ο στατιστικός «μαύρος κύκνος» αναφέρεται σε ένα απρόβλεπτο γεγονός με σημαντικές συνέπειες. Όταν δεν τον αποκαλούν «μαλάκα», «ηλίθιο με καπέλο» ή «τρελό καουμπόι της αίρεσης της κλιματικής αποκάλυψης», ο αγροκλιματολόγος Serge Zaka δημοσιεύει αναλύσεις σχετικά με το κλιματικό χάος: «Μετά από πολλά χρόνια ξηρασίας, καύσωνα και άλλων διαδοχικών πιέσεων, ένας μαύρος κύκνος μπορεί να αποτελέσει το τελειωτικό χτύπημα: επιταχύνει απότομα τη θνησιμότητα των δασών, προκαλεί μαζικό μαρασμό, αλυσιδωτές διαταραχές στα οικοσυστήματα και μπορεί να οδηγήσει σε οικολογικά σημεία καμπής, από τα οποία η επιστροφή γίνεται εξαιρετικά δύσκολη, αν όχι αδύνατη, σε ανθρώπινη κλίμακα. » Στις 9 Ιουλίου, σχολιάζοντας μια δορυφορική εικόνα της Γαλλίας όπου κυριαρχεί το χρώμα του άχυρου, σημειώνει: «Από ψηλά, η Γαλλία φαίνεται κυριολεκτικά καμένη: ξεραμένα λιβάδια, αποφύλλωση των δασών, καλοκαιρινές καλλιέργειες που υποφέρουν σοβαρά (καλαμπόκι, σόγια, ηλίανθος) και πρόωρες χειμερινές συγκομιδές συμβάλλουν σε αυτό το χρώμα.»

Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε αυτό το προφανές: πριν γίνουμε διαλυμένα πλάσματα, έτοιμα να «ενισχυθούμε» με συνδεδεμένα αντικείμενα, είμαστε θηλαστικά. Γεννιόμαστε, τρώμε, πίνουμε, κάνουμε σεξ, τρέχουμε και πεθαίνουμε όπως οι μοσχοπόντικες. Για να ζήσουμε πλήρως τους κύκλους της ζωής μας, χρειαζόμαστε τροφή και νερό. Μέχρι να εμφανιστούν τα εργαστήρια έτοιμα να μας πουλήσουν συνθετικό κρέας ή μαρούλια, παραμένουμε εξαρτημένοι από το έδαφος για να παράγουμε αυτή την τροφή που αποτελεί το απαραίτητο καύσιμό μας. Αν τα εδάφη μας πεθάνουν, πεθαίνουμε κι εμείς. Αν τα ποτάμια στερεύουν και τα υπόγεια ύδατα εξαντλούνται, πεθαίνουμε. Είναι σημαντικό να υπενθυμίζουμε αυτές τις προφανείς αλήθειες, γιατί από την υπερβολική αστικοποίηση ορισμένοι πιστεύουν ότι οι ντομάτες φυτρώνουν στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

«Σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων, δεν έχουν απομείνει παρά βράχοι και χαλίκια: κοντά στα γαλλο-ελβετικά σύνορα, ο ποταμός Doubs έχει εξαφανιστεί, η πιο εντυπωσιακή εκδήλωση της ξηρασίας που πλήττει επί του παρόντος στον ομώνυμο γαλλικό νομό, ο οποίος βρίσκεται σε κατάσταση «ενισχυμένης επιφυλακής»» – απόσπασμα από άρθρο που δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουλίου στο TV 5 Monde. Ο όρος «κλιματική υπερθέρμανση» είναι παραπλανητικός. Ζεσταίνεται μια υπερβολικά τεταμένη ατμόσφαιρα, ζεσταίνεται το μπιμπερό του μωρού, αλλά δεν ζεσταίνεται το κλίμα. Καταστρέφουμε τις συνθήκες διαβίωσης στον πλανήτη μας. Επικρατεί χάος, ας το πούμε ξεκάθαρα : απειλείται η ίδια η ύπαρξη. Πρέπει να βάλουμε στη θέση τους αυτούς τους ηλίθιους που μας μιλάνε για ανθεκτικότητα: παλιά, όταν καίγονταν ένα δάσος, ξαναφύτρωνε επειδή οι εποχές λειτουργούσαν κανονικά και επέτρεπαν την αναγέννηση. Η φωτιά θεωρούνταν μάλιστα ως λίπασμα και η βροχή έκανε το υπόλοιπο. Σήμερα, και επομένως και αύριο, ένα δάσος που έχει καεί έχει ελάχιστες πιθανότητες να αναγεννηθεί. Πολύ λίγες βροχές, πάρα πολλοί καύσωνες. Ένα καμένο δάσος σημαίνει ότι η έρημος εγκαθίσταται. Με την σεληνιακή επιφάνειά της και τις ροές λάσπης κατά τις επόμενες καταρρακτώδεις βροχές. Τέρμα τα γεύματα στο γρασίδι. Θα πηγαίνουμε να δροσιστούμε σε ένα εμπορικό κέντρο.

Ας τολμήσουμε να διατυπώσουμε μια υπόθεση: κλιματικό χάος, φασιστικές εξάρσεις και πολεμικές εκρήξεις, όλα συνδέονται, αλληλοσυνδέονται και τροφοδοτούνται σε αυτή τη γεωπολιτική του χειρότερου. Καθώς ο καπιταλισμός είναι ένα καθεστώς απεριόριστης συσσώρευσης, οι πράκτορές του είναι πλέον υποχρεωμένοι να βγάλουν τα άρματα μάχης για να μονοπωλήσουν τις πρώτες ύλες. Καθώς η καταστροφή της φύσης συνεχίζεται, οι ανθρώπινες κοινωνίες έχουν φτάσει στα όριά τους: αποπροσανατολισμένες, κατακερματισμένες, απορροφημένες από ένα ψηφιακό δίκτυο όπου αφθονούν οι Diafoirus 2.0.⁴ Έτσι, αυτό-εξορίζομαστε, προσευχόμαστε, ψηφίζουμε για αυταρχικούς αχρείους. Ψάχνουμε για νόημα, προσπαθούμε να πιστέψουμε στο αύριο, αλλά ειλικρινά, ποιος θέλει να ζήσει το αύριο; Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, έκανα τα πρώτα μου βήματα στην πολιτική δράση με την ιδέα ότι όλα ήταν δυνατά: η ανατροπή του Κεφαλαίου, το άνοιγμα των συνόρων, μια δυναμική αδελφοσύνη. Ήταν αφελές, αλλά η ουτοπία ήταν το θέμα που συζητούσαμε και ονειρευόμασταν συλλογικά. Ποια νέα γενιά σήμερα πολιτικοποιείται πιστεύοντας σε ένα καλύτερο μέλλον;

Ο δημοκρατικός ορίζοντας είχε τους ήρωές του και τους στοχαστές του. Έδωσε τη δυνατότητα να οραματιστούμε το κοινό καλό και να δώσουμε ένα σκληρό μάθημα στην κάστα των εισοδηματιών. Όμως αυτό δεν αρκούσε και η αστική τάξη πάντα πρόσεχε τα κεφάλαιά της. Πάνω απ’ όλα, η διαδικασία της δημοκρατικοποίησης μεγέθυνε αυτό το ψέμα: ότι η βαρβαρότητα είναι αποκλειστική ιδιότητα των πρωτόγονων. Σήμερα, γνωρίζουμε ότι δεν είναι έτσι. Γνωρίζουμε ότι οι άγριοι απλώς ήταν εναρμονισμένοι με το άγριο περιβάλλον τους, γνωρίζουμε επίσης ότι η τεχνοκρατική τάξη, σε συμμαχία με τους μετόχους της παγκόσμιας οικονομίας, είναι ο πραγματικός υποκινητής της οικοκτόνου τρέλας. Η εξουσία της έχει μακρά ιστορία, από την εποχή που ο βιομηχανισμός ήταν συνώνυμος του προοδευτισμού και, από άγνοια ή γεμάτοι υπερηφάνεια, κάποιοι ανόητοι πίστευαν ότι η φύση υπήρχε μόνο για να μας εξυπηρετεί. Εργοστάσια, μηχανές, ταχύτητα και ανθρώπινη ευτυχία, αυτός θα ήταν ο καρπός που θα μοιραζόμασταν όλοι. Τι αστείο: καμία ευτυχία δεν μπορεί να φυτρώσει από τη σακατεμένη γη.

Παράξενη φήμη

Τον 19ο αιώνα, οι πρόγονοί μας είχαν καταλάβει κάτι που έχει χαθεί πια. Με τον ίδιο τρόπο που ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός είχε ενοποιήσει την κατάσταση των εκμεταλλευτών, είχε ενοποιήσει και την τάξη των προλετάριων. Ο διεθνισμός ήταν αυτός ο στόχος που επέτρεπε να κατανοήσουμε ότι η τύχη όλων των καταραμένων της γης – λευκών, μαύρων, ανδρών, γυναικών, παιδιών, ηλικιωμένων, Σλάβων ή Ιταλών – ήταν αλληλένδετη. Στην καρδιά αυτής της βεβαιότητας εδραιώθηκε η όμορφη και γενναιόδωρη ιδέα ενός απελευθερωτικού οικουμενισμού, και χρειάστηκε η σφαγή του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου για να κοπεί η ορμή της. Σήμερα, ο οικολογικός κίνδυνος ολοκληρώνει αυτή τη διαδικασία ενοποίησης. Αλλού διαβάζουμε ότι «το όριο των 3.000 δισεκατομμυριούχων ξεπεράστηκε για πρώτη φορά το 2025»⁵ και θα έπρεπε να παραμείνουμε ψύχραιμοι. Η απληστία των εκμεταλλευτών είναι ένα πηγάδι χωρίς πάτο. Μας καταδικάζει όλους και όλες: στην ίδια μοίρα, με την πλάτη στον οικολογικό τοίχο, μπροστά στην πυρά των τελευταίων ματαιοδοξιών τους.

Σε αντίθεση με τις τρέχουσες βιομοριακές προφητείες, η ανθρωπότητα είναι, περισσότερο από ποτέ, ενωμένη. Το ότι η «Διεθνής» είναι το ανθρώπινο γένος δεν είναι απλώς μια φράση ενός ύμνου που τραγουδιέται με υψωμένη γροθιά, αλλά και μια ανθρωπολογική αλήθεια. Αποτελεί το σημείο εκκίνησης από το οποίο πρέπει να διαμορφώσουμε την κοινή μας κατάσταση. Δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να σκεφτούμε την πολιτική με αφετηρία την καταστροφή που εξελίσσεται. Το καλοκαίρι είναι πλέον η εποχή των πυρκαγιών και οι εμπρηστές δεν θα είναι ποτέ εκείνοι που υποδεικνύει η δημοσιογραφική εκστρατεία. Στην αγορά του Thuir κυκλοφορεί μια περίεργη φήμη: η πυρκαγιά φέρεται να προκλήθηκε από έναν τύπο που έβαλε το κινητό του να φορτίζει κάτω από τον καυτό ήλιο κοντά στο Trévillach. Το smartphone φέρεται να πήρε φωτιά, και κάποιοι προσπάθησαν να το σβήσουν με ρούχα, μάταια. Πληροφορία ή παραπληροφόρηση, το μέλλον θα δείξει. Ας σημειώσουμε απλώς ότι η εμπλοκή ενός smartphone στην καταστροφή δεν είναι αμελητέα. Χάρη στη βιομηχανική μανία, σπάμε ένα ρεκόρ συγκέντρωσης CO² στην ατμόσφαιρα που χρονολογείται πάνω από 3 εκατομμύρια χρόνια. Στην Παλαιολιθική εποχή, ο πρόγονος μας ο αυστραλοπίθηκος έκανε τα πρώτα του βήματα και το δάσος κάλυπτε με πράσινο την Ανταρκτική. Μήπως αυτή είναι η κραυγή του αύριο: Ζήτω οι πάγοι;

Από την οπτική γωνία του Perpigang, της καρδιάς της «φασιστοχώρας » (Facholand), η πυρκαγιά είναι σχεδόν ένα συνηθισμένο γεγονός. Πρέπει να θέσουμε το θέμα σε συζήτηση για να μάθουμε τι σκέφτονται οι άνθρωποι. Τότε διαπιστώνουμε με έκπληξη ότι οι άνθρωποι έχουν ήδη αρχίσει να το συνηθίζουν. Εντάξει, καίγεται, αλλά ειλικρινά, πάντα καίγονταν, έτσι δεν είναι; Πάμε στην παραλία; Δεν έχει αγώνα απόψε; Συνηθίζουμε τη φωτιά όπως συνηθίζουμε τις ομάδες των υπερ-οπλισμένων αστυνομικών στους δρόμους, όπως συνηθίζουμε τον πυρηνικό κίνδυνο, όπως συνηθίζουμε να τρώμε φυτοφάρμακα, όπως συνηθίζουμε τα κτίρια που καταρρέουν στη γειτονιά των Ρομά, όπως συνηθίζουμε τους πολιτικούς-επαναλαμβανόμενους εγκληματίες, και όλα αυτά σχηματίζουν ένα σύνολο που γίνεται το zeitgeist της στιγμής.

Κυνικά, αναρωτιόμαστε λοιπόν αν η προέλευση της πυρκαγιάς στο Trévillach δεν κρύβει κάποιο υποσυνείδητο μήνυμα. Όπως η απροσάρμοστη φαντασίωση μιας πυράς (άουτο ντα φε) των smartphones.

ΠΗΓΗ: https://acontretemps.org/spip.php?article1190

Απόδοση στα ελληνικά: Ηρώ Σιαφλιάκη