Του Janos Borovi
Η παλιά ξύλινη γέφυρα δεν έχει και πολύ καλή όψη· οι σανίδες της έχουν σαπίσει. Μεγάλες τρύπες κάνουν το πέρασμά της επικίνδυνο. Τα κάγκελα είναι σκουριασμένα και στραβά. Η παλιά ξεφλουδισμένη μπογιά έρχεται από τα μεταπολεμικά χρόνια.
Περνάει πάνω από τις ράγες του σταθμού Delhi της Βουδαπέστης. Κάποτε δέσποζε αλαζονικά πάνω από τα χιλιάδες τρένα που περνούσαν από κάτω.
Σήμερα τα χελιδόνια συναγωνίζονται σε ταχύτητα και ακροβατικά μέσα στις καμάρες της. Αγνοώντας την πινακίδα που απαγορεύει τη διέλευση, ο κ. M. δρασκελίζει συγκινημένος κάποια σκουριασμένα σύρματα – αξιολύπητο σιδερένιο παραπέτασμα.
Ο M. ονειρεύεται τις ατμομηχανές, 40 χρόνια μετά, επιστρέφει. Είναι ξανά 10 ετών, τυλίγεται στο διπλό πέπλο του ατμού και του καπνού της ατμομηχανής. Η αγαπημένη του ήταν η ατμομηχανή 424 που κατασκευαζόταν από τα εργοστάσια MAVAG. Ζύγιζε έως και 100 τόνους και ανέπτυσσε 1200 ίππους. Παρά την ταχύτητά της που περιοριζόταν στα 100 χλμ. την ώρα, ήταν το καμάρι των ουγγρικών σιδηροδρόμων.
Η 424 δεν είχε τη σεμνότητα των σημερινών υπερταχείων τρένων δεν έκρυβε την ομορφιά της κάτω από άθλιες λαμαρίνες. Επιδείκνυε με υπερηφάνεια το εσωτερικό της, τον λέβητα, τα έμβολα, τους κυλίνδρους, τις δεξαμενές άνθρακα και νερού και την καμινάδα της που υψωνόταν περήφανα.
Ωστόσο, παρά την όψη της που θύμιζε παιδικό παιχνίδι, η ατμομηχανή μπορούσε να παίξει άσχημα παιχνίδια σε λάθος χέρια. Η εμφάνισή της στα τέλη του 18ου αιώνα συγκλόνισε τον κόσμο. Ήταν η πρώτη φορά που η βιομηχανία μπορούσε να επωφεληθεί από μια κινητήρια πηγή μόνιμη, αναπαραγώγιμη και σταθερή. Για χιλιετίες η ανθρωπότητα ήταν υποταγμένη στις ιδιοτροπίες της φύσης, στη δύναμη του ανέμου και του νερού.
Η πρώτη συνάντηση ανάμεσα στον κόσμο της εργασίας και την ατμομηχανή έλαβε χώρα στις αρχές του 19ου αιώνα. Ο κόσμος των Άγγλων υφαντουργών -συνήθως οικογενειακές βιοτεχνίες- που ζούσε σε αρμονία με τη φύση, σαρώθηκε από την εμφάνιση των μηχανών ύφανσης που μπορούσαν πλέον να λειτουργούν χάρη στην ατμομηχανή. Οι εργοδότες δεν είχαν πια ανάγκη από έμπειρους υφαντουργούς, αλλά από εργάτες αλυσοδεμένους στις μηχανές των εργοστασίων. Στους κόλπους της βιομηχανικής επανάστασης γεννήθηκε το προλεταριάτο.
Οι εργάτες των υφαντουργείων αυτοοργανώθηκαν σε ένα κίνημα εξέγερσης. Ονομάστηκαν «Λουδίτες», από το όνομα του Νed Ludd, ενός από τους πολλούς οργανωτές, και σαμποτάρισαν τις ατμομηχανές και τις μηχανές ύφανσης, ενώ κατέστρεψαν εργοστάσια. Η καταστολή ήταν βίαιη από δυνάμεις του στρατού, που ξεπερνούσαν αυτές που είχαν σταλεί στην Πορτογαλία για να πολεμήσουν τον Ναπολέοντα. Δεκατρείς από τους εργάτες εκτελέστηκαν στο όνομα του λεγόμενου «αντι-Λουδικού νόμου».
Η εξέγερση των Λουδιτών υποστηρίχθηκε από τους μαρξιστές, με επιφυλάξεις όμως, καθώς κατά τη γνώμη τους, παρέμενε στο πλαίσιο του φεουδαρχισμού. Και βέβαια, σύμφωνα με κείνους (τους μαρξιστές) μόνο το προλεταριάτο που γεννήθηκε στο πλαίσιο του καπιταλισμού θα έπρεπε να είναι ο νεκροθάφτης του.
Είναι πια φανερό ότι το προλεταριάτο δεν μπόρεσε να εκπληρώσει την αποστολή του με σαρωτική επιτυχία.
Διακόσια χρόνια πριν, η εξέγερση και η αντίσταση των Άγγλων υφαντουργών έθετε το ερώτημα ποιός κυριαρχεί στον κόσμο, ποιός κυριαρχεί στη ζωή.
Σήμερα, τίποτα δεν έχει απαντηθεί· η καταστροφική βαρβαρότητα της κοινωνικής τάξης πραγμάτων προκαλεί αιματοχυσίες εν μέσω γενικής σχεδόν αδιαφορίας.
Όταν ο Μ.Χ. μπαίνει στο βομβαρδισμένο σπίτι του στη Γάζα, περιμένει να βρει πέντε πτώματα. Όμως ακόμη και μετά από οδυνηρές αναζητήσεις, βρίσκει μόνο τρία. Η μυστηριώδης εξαφάνιση των μελών της οικογένειάς του δεν είναι μια μεμονωμένη τραγωδία. Έχουν καταγραφεί σχεδόν 3.000 παρόμοιες περιπτώσεις, τα πτώματα αυτά δεν άφησαν κανένα ίχνος, εκτός από λίγη στάχτη εδώ και εκεί. Οι επιστημονικές εξηγήσεις προκαλούν κύματα σπαραγμού : πρόκειται για τις λεγόμενες θερμικές βόμβες του Ισραήλ, που παράγουν μια σφαίρα φωτιάς 3.500 βαθμών και εξατμίζουν αυτά τα πτώματα. Οι σχεδιαστές τους μελέτησαν καλά την ανατομία, εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός ότι το ανθρώπινο σώμα περιέχει 80% νερό. Οι βόμβες ατμού της Γάζας είναι «καθαρές», μερικές μάλιστα αφήνουν τους χώρους που χτυπήθηκαν ανέπαφους και χρησιμοποιήσιμους. Χωρίς ίχνη από τα πτώματα, χωρίς ταφή, χάρη στην εξάτμιση, ένας ολόκληρος λαός που αντιστέκεται μπορεί έτσι να καταδικαστεί σε εξαφάνιση, χωρίς να το δει ή να το μάθει κανείς.
Έτσι γεννήθηκε μια νέα βαρβαρότητα. Οι Λουδίτες και οι Παλαιστίνιοι, περήφανοι και αυτόνομοι, είναι αδέλφια εξ αίματος μέσα από το κοινό τους πείσμα ενάντια στις τεχνολογίες που έπεσαν σε εχθρικά χέρια.
“Ας στρέψουμε τα όπλα μας ενάντια στους εχθρούς μας!”, ήταν το σύνθημα των αντιμιλιταριστών.
Ο ατμός από χιλιάδες σώματα που εξαερώθηκαν θ΄ανέβει στον ουρανό. Γαντζωμένος στα υπέροχα σύννεφα, θα ταξιδέψει αγνοώντας τα σύνορα.
Αυτές οι νέου είδους βροχές, θα γονιμοποιήσουν άραγε νέες, ανυπότακτες αντιστάσεις, καθ’ εικόνα των Λουδιτών της Γάζας;
Janos Borovi, 2026
